Geschiedenis Amsterdam (2026): van ontstaan tot moderne wereldstad

Laatste update: februari 2026

De geschiedenis van Amsterdam begint in de 13e eeuw en laat zien hoe een kleine nederzetting bij een dam in de Amstel uitgroeide tot de hoofdstad van Nederland. Dit overzicht behandelt chronologisch het ontstaan in 1275, de stadsrechten in 1306, de Gouden Eeuw met de VOC en de aanleg van de grachten, de 19e eeuw waarin Amsterdam in 1814 hoofdstad werd, de Tweede Wereldoorlog en de moderne ontwikkeling tot 2026. Wil je deze historische stad zelf ervaren, dan kun je de grachten ontdekken tijdens een rondvaart door Amsterdam.

TLDR / quick answer

• 1275: eerste vermelding in het tolprivilege van Floris V
• 1306: Amsterdam krijgt stadsrechten
• 1602–1700: Gouden Eeuw, VOC en aanleg grachtengordel
• 1814: Amsterdam wordt officieel hoofdstad van Nederland
• 2026: circa 920.000 inwoners en ongeveer 100 km grachten

Chronologische tijdlijn

Hoe is Amsterdam ontstaan

Amsterdam ontstond rond een dam in de rivier de Amstel, op de plek van de huidige Dam. De dam beschermde tegen overstromingen en maakte handel mogelijk.

Wanneer is Amsterdam ontstaan: de eerste vermelding dateert uit 1275.

Hoe heette Amsterdam vroeger: Amestelledamme, wat dam in de Amstel betekent.

Amsterdam opgericht als stad: in 1306 kreeg de nederzetting stadsrechten.

De Gouden Eeuw en de VOC

In 1602 werd de Verenigde Oost-Indische Compagnie opgericht. Amsterdam groeide uit tot financieel centrum van Europa. Rond 1650 telde de stad circa 200.000 inwoners.

De stad werd bekend om handel, scheepvaart en kunst. Rembrandt werkte in Amsterdam en woonde in het huidige Rembrandthuis. De 17e eeuw is nog zichtbaar in het straatbeeld en tijdens de Rembrandt Cruise.

De grachtengordel: ontstaan en UNESCO

De aanleg van de grachtengordel begon in 1613 als onderdeel van een grootschalige stadsuitbreiding. De belangrijkste grachten zijn Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht.

Oudste gracht: de Oudezijds Voorburgwal geldt als een van de oudste grachten van Amsterdam.

Hoeveel grachten: ongeveer 165.

Hoeveel kilometer grachten en waterwegen: circa 100 kilometer grachten en meer dan 1.200 bruggen.

In 2010 werd de grachtengordel toegevoegd aan de UNESCO Werelderfgoedlijst.

Waarom is Amsterdam de hoofdstad

Amsterdam werd in 1814 officieel hoofdstad van het Koninkrijk der Nederlanden. De regering en het parlement zijn echter gevestigd in Den Haag.

Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog

In mei 1940 werd Nederland bezet door Duitsland. Amsterdam kende een grote Joodse gemeenschap. Meer dan 60.000 Joodse Amsterdammers werden gedeporteerd. Het Anne Frank Huis herinnert aan deze periode.

Bevolkingstoename en wijken

De bevolking groeide van circa 30.000 in 1400 naar ongeveer 200.000 in 1650. In 2026 telt Amsterdam ongeveer 920.000 inwoners.

Oudste wijk: rond de Oude Kerk.

Nieuwe uitbreidingen: Plan Zuid (begin 20e eeuw), Nieuw-West (na 1945), IJburg (vanaf 1999) en de Zuidas.

Economie: van handel naar tech en finance

De economie verschoof van wereldhandel in de 17e eeuw naar industrie in de 19e eeuw en naar financiële dienstverlening en technologie in de 21e eeuw. De Zuidas is tegenwoordig een belangrijk zakelijk centrum.

Verkeer en infrastructuur

Het Centraal Station werd geopend in 1889. Water, spoor en later metroverbindingen bepaalden de ontwikkeling. In 2018 werd de Noord/Zuidlijn geopend.

FAQ over geschiedenis Amsterdam

Wanneer is Amsterdam ontstaan

1275.

Wanneer kreeg Amsterdam stadsrechten

1306.

Hoe heette Amsterdam vroeger

Amestelledamme.

Wanneer werd de VOC opgericht

1602.

Wanneer begon de aanleg van de grachtengordel

1613.

Wanneer werd Amsterdam hoofdstad

1814.

Wat is de oudste gracht van Amsterdam

Oudezijds Voorburgwal.

Hoeveel grachten heeft Amsterdam

Ongeveer 165.

Hoeveel kilometer grachten zijn er

Ongeveer 100 kilometer.

Hoeveel bruggen heeft Amsterdam

Meer dan 1.200.

Hoeveel inwoners heeft Amsterdam in 2026

Ongeveer 920.000.

Waar staat Amsterdam bekend om

Grachten, Gouden Eeuw, handel, musea en internationale cultuur.